• Portretten
• 30 oktober 2026

Christal Saké-Joval (22): ‘Ik wilde moeder worden, maar ik moest eerst kiezen om zelf te blijven leven’

Humaninterest | Portret – Soms heeft een vrouw een droom die ze met heel haar hart wil vasthouden, maar dwingt het leven haar om die droom voorlopig los te laten. Voor de 22-jarige Christal Saké-Joval was dat een van de pijnlijkste momenten in haar jonge leven. Ze was zwanger, verlangde naar haar kindje en wilde de zwangerschap voortzetten. Maar haar lichaam kon het niet meer aan. Door ernstige zwangerschapsmisselijkheid, waarbij ze soms tientallen keren per dag moest overgeven, kwam ze in een situatie terecht waarin haar gezondheid en leven in gevaar waren. Op medisch advies moest de zwangerschap worden beëindigd. Een beslissing die ze niet zomaar nam en waarvan de emotionele gevolgen nog altijd met haar meegaan. Toch zit Christal tegenover ons niet als iemand die haar dromen heeft opgegeven. Ze praat over haar onderneming, haar huwelijk, haar geloof en de toekomst die ze voor zich ziet. Haar kinderwens is er nog steeds. Alleen heeft ze geleerd dat sommige dromen tijd nodig hebben en dat je soms eerst voor jezelf moet zorgen om later opnieuw vooruit te kunnen kijken. Christal is getrouwd met de nationale recordhouder hoogspringen Tichani Saké.

Een zwangerschap die anders liep

Maar niet iedere strijd in Christals leven draaide om geld, werk of zelfstandigheid. Er is een ervaring waarover ze niet gemakkelijk praat. Het is het verlies van een zwangerschap die ze juist heel graag wilde voortzetten. Toen Christal zwanger raakte, keek ze uit naar de komst van haar kindje. Maar al vroeg in de zwangerschap werd ze ernstig ziek. Ze kreeg te maken met hyperemesis gravidarum, een ernstige vorm van zwangerschapsmisselijkheid waarbij het overgeven zo hevig kan zijn dat het lichaam uitgeput en uitgedroogd raakt. Voor haar werd iedere dag een gevecht. Ze vertelt dat ze soms dertig tot vijftig keer per dag moest overgeven. Zelfs wanneer ze medicijnen tegen de misselijkheid innam, hield ze die niet binnen. De situatie hield wekenlang aan en haar lichaam raakte steeds verder uitgeput. Ze wilde volhouden. Ze wilde haar kindje niet loslaten. Maar ondanks die wens werd haar gezondheid steeds slechter.

Op een gegeven moment voelde ze dat ze het niet meer aankon. Ze beschrijft dat gevoel als een moment waarop het leek alsof haar lichaam het begaf en ze zelf haar leven dreigde te verliezen. Ook de dromen die ze in die periode had, maakten diepe indruk op haar. Ze vertelt dat ze zichzelf in een droom bij een grafsteen zag staan, waarbij telkens een nieuwe letter van haar naam verscheen. Het beeld bleef haar bij en versterkte het gevoel dat ze in een gevaarlijke situatie verkeerde. Uiteindelijk moest ze op medisch advies de zwangerschap beëindigen. Het was geen beslissing die voortkwam uit het ontbreken van liefde of een kinderwens. Integendeel: ze wilde moeder worden, maar moest onder ogen zien dat haar gezondheid en leven ernstig onder druk stonden. Zelfs nu kent ze momenten waarop de gedachte opkomt dat ze misschien had kunnen doorzetten. Dat ze haar kindje dan misschien wel bij zich had gehad. Maar ze weet ook waarom ze die beslissing destijds moest nemen. Het was een keuze die haar pijn deed, maar die noodzakelijk was om zelf te kunnen blijven leven.

De kinderwens niet verdwenen

Over de toekomst spreekt Christal voorzichtig. Ze wil graag moeder worden en die wens heeft ze niet opgegeven. Zij en haar man hebben samen een moeilijke periode doorgemaakt en hebben besloten voorlopig nog niet opnieuw te proberen zwanger te worden. Dat betekent niet dat de droom verdwenen is. Ze hoopt dat er op een dag ruimte komt om die wens opnieuw te omarmen, met de nodige medische begeleiding en aandacht voor haar gezondheid. Voor nu richt ze zich op haar huwelijk, haar ondernemingen en de toekomst die ze samen met haar man wil opbouwen. Ze wil haar salon verder laten groeien, meer klanten aantrekken en uiteindelijk meer mensen in dienst nemen. Niet alleen een onderneming waarin zij en haar man zelf werken, maar een bedrijf dat ook anderen kansen biedt.

Een jonge vrouw met een eigen koers

Wie Christal Joval ontmoet, ziet een jonge onderneemster die weet wat ze wil. Ze is 22 jaar, getrouwd en houdt zich dagelijks bezig met haar bedrijven. Samen met haar man runt ze Slayelle, waar ze kleding en haarbundels verkopen. Daarnaast heeft ze haar eigen onderneming, Slay Empire, waar klanten terechtkunnen voor haarbehandelingen, haar wassen, flip-over-weaves en de verkoop van haarbundels. Ook neemt ze bestellingen aan. Haar salon is voor haar meer dan een plek waar ze klanten ontvangt. Het is het resultaat van een doel dat ze al langere tijd voor ogen had. Het moment waarop ze voor het eerst de deuren van haar eigen werkruimte opende en naar binnen stapte, staat nog altijd in haar geheugen gegrift. Er was geen officiële openingsceremonie, geen groot feest of een uitgebreide aankondiging. Er was alleen dat ene moment waarop ze besefte: dit is van mij. Een eigen plek waar ze haar werk kan doen, haar creativiteit kwijt kan en zelf kan bepalen hoe ze haar toekomst opbouwt. Voor Christal was dat een overwinning.

Rust was niet altijd vanzelfsprekend

Ze groeide op in de buurt Toekomst, waar het ouderlijk huis stond. Haar jeugd bracht ze niet uitsluitend daar door. Wanneer de spanningen haar te veel werden, vertrok ze soms voor langere tijd naar haar moeder of tante. Ze kreeg daardoor in haar omgeving de bijnaam ‘nomad’. Christal houdt niet van drama. Vooral thuis wil ze rust kunnen vinden. Wanneer haar hoofd te vol werd, koos ze ervoor afstand te nemen. Niet om ruzie te maken, maar om zichzelf de ruimte te geven die ze op dat moment nodig had.

Over haar vader spreekt ze met dankbaarheid. Hij was streng en hield haar als kind goed in de gaten. Destijds vond ze dat niet altijd prettig, maar nu kijkt ze daar anders naar. Ze beseft dat die strenge opvoeding haar ook heeft beschermd.
De buurt heeft volgens haar weinig invloed gehad op de persoon die ze vandaag is. Ze was bovendien niet iemand die veel op straat rondhing. Ze bleef liever binnen, hield zich bezig met haar eigen zaken en bouwde haar leven grotendeels buiten het dagelijkse buurtleven op. Toch zijn er mensen uit de omgeving van haar vader van wie ze waardevolle adviezen heeft gekregen. Vooral oudere mensen die hun levenservaring met haar delen, hebben een bijzondere plaats in haar herinneringen. Hun raad over ondernemen, relaties en het huwelijk neemt ze soms mee in haar eigen beslissingen.

Nooit meer afhankelijk zijn van disrespect

Achter de zelfstandige onderneemster schuilt ook een jonge vrouw die al vroeg heeft ervaren hoe moeilijk het kan zijn om op eigen benen te staan. Toen ze ongeveer zestien of zeventien jaar was, woonde ze een periode zelfstandig. Financieel was dat niet gemakkelijk. Een toenmalige partner hielp haar af en toe, maar er kwam een moment waarop ze vond dat de manier waarop ze werd behandeld niet langer acceptabel was. Ze besloot niet af te wachten. De volgende dag ging ze op zoek naar werk. Ze wilde niet langer in een positie zitten waarin iemand anders bepaalde of ze vooruit kon komen. Die ervaring bleef haar bij. Het werd een les die ze later opnieuw zou meenemen: respect voor jezelf is belangrijk en niemand zou je het gevoel moeten geven dat je aan zijn of haar genade bent overgeleverd. Ook haar werkervaring heeft haar kijk op zelfstandigheid gevormd. Bij haar laatste baan in een callcenter zette ze zich volledig in. Of ze nu om vier uur ‘s morgens begon en pas in de middag of avond naar huis ging, voor haar telde vooral het doel dat ze wilde bereiken. Ze wilde sparen om haar eigen salon te kunnen realiseren. Toen er problemen ontstonden rond haar salaris en ze naar eigen zeggen geen bevredigende oplossing kreeg, begon ze zich af te vragen of werken voor iemand anders wel de toekomst was die ze wilde. Haar man vroeg haar wat ze eigenlijk wilde doen. Toen ze aangaf dat ze haar eigen onderneming wilde beginnen, kreeg ze zijn steun. Zo kwam de salon tot stand.

Maanden waarin het tegenzit

Wie Christal van buitenaf ziet, zou volgens haar kunnen denken dat het financieel altijd goed gaat. Ze krijgt uitnodigingen om uit te gaan en mensen gaan er soms vanuit dat ze voldoende geld heeft. Maar de werkelijkheid is niet altijd zo rooskleurig. Recent kende haar onderneming een zwakke maand. Tegelijkertijd waren er andere verantwoordelijkheden en waren zij en haar man bezig met renovatiewerkzaamheden. De uitgaven liepen op en ze moesten voorzichtig omgaan met hun spaargeld. Ze koos ervoor om uitnodigingen af te slaan. Niet omdat ze niet van gezelligheid houdt, maar omdat ze wist dat ze haar financiële grenzen moest respecteren. Ze lacht wanneer ze vertelt dat mensen soms denken dat ze geld heeft, terwijl ze dat op dat moment helemaal niet heeft. Liever eerlijk zeggen dat het niet kan, dan uitgeven wat er niet is.Voor haar hoort dat ook bij ondernemerschap: niet iedere maand is succesvol en soms moet je jezelf iets ontzeggen om je grotere doel niet uit het oog te verliezen.

Zachtmoedig, maar niet iemand die alles laat zien

Christal omschrijft zichzelf als een open persoon: wat je ziet, is wat je krijgt. Toch is er een kant van haar die niet iedereen kent. Ze is naar eigen zeggen zachtmoedig en kan door woorden of handelingen geraakt worden zonder dat aan de buitenwereld te laten merken. Ze wil niet dat mensen haar kwetsbaarheid gebruiken om over haar heen te lopen. Daarom kiest ze er bewust voor niet alles te tonen wat haar bezighoudt. Dat geldt ook voor haar leven als content creator. Niet alles wat ze meemaakt, verschijnt op sociale media. Sommige gebeurtenissen wil ze eerst zelf verwerken. Ze heeft geleerd dat mensen altijd een mening hebben en dat reacties van buitenaf invloed kunnen hebben op de manier waarop je met een moeilijke situatie omgaat. Ze deelt liever iets wanneer ze er zelf klaar voor is, ook als dat pas maanden of jaren later is.

Vergeven voordat het te laat is

Een van de belangrijkste lessen die Christal heeft geleerd, kwam na het overlijden van haar stiefmoeder. Jarenlang hadden de twee een moeilijke verhouding gehad. Christal voelde zich door haar stiefmoeder gekwetst en hield lange tijd afstand. Hoewel haar stiefmoeder pogingen deed om het contact te herstellen, bleef Christal vasthouden aan haar boosheid. Toen ze later opnieuw in het ouderlijk huis kwam wonen, veranderde de situatie. Haar stiefmoeder behandelde haar weer als haar eigen dochter. Ze maakte geen verwijten over de jaren waarin er nauwelijks contact was geweest en liet haar voelen dat ze welkom was. Maar slechts enkele maanden later overleed ze. Het verlies bracht Christal aan het denken. Ze besefte hoeveel tijd ze had verloren aan boosheid en hoeveel mooie momenten ze uiteindelijk toch nog samen hadden gehad. Ze kijkt met warmte terug op die laatste maanden. Juist omdat die periode haar liet zien dat het mogelijk is om opnieuw naar elkaar toe te groeien, ook na pijn en teleurstelling. Ze heeft geleerd dat je iemand niet hoeft te vergeven alsof er niets is gebeurd, maar dat je ook niet je hele leven boos hoeft te blijven.Want soms komt het besef pas wanneer iemand er niet meer is.

Haar geluk zit niet in geld

Wanneer Christal gevraagd wordt wat geluk voor haar betekent, begint ze niet over een groter bedrijf, meer klanten of financiële rijkdom. Ze noemt haar gezondheid, haar relatie met God, haar huwelijk en de banden met haar ouders en de mensen om haar heen. Haar geloof speelt een belangrijke rol in haar leven. Ze is ervan overtuigd dat haar relatie met God een fundament vormt voor de manier waarop ze naar het leven kijkt. Wat ze ook bereikt, die band wil ze nooit verliezen. Ze hoopt herinnerd te worden als een lief mens, iemand die zowel druk als rustig kan zijn, maar vooral als een succesvol persoon. Haar man moet haar kunnen herinneren als een liefdevolle vrouw en haar toekomstige kinderen als een lieve moeder. Die laatste wens is misschien wel een van de meest persoonlijke dromen die ze met zich meedraagt.

‘Ik heb niet opgegeven’

Als Christal één boodschap uit haar verhaal zou mogen meegeven, is het dat ze niet heeft opgegeven. Ze heeft hard gewerkt om te komen waar ze vandaag is. Niet alles ging gemakkelijk en niet iedere ervaring was mooi, maar ze heeft geprobeerd van iedere situatie iets te leren. Ze zou sommige beslissingen uit haar verleden misschien anders aanpakken. Vooral zelfrespect en zelfbeheersing zijn eigenschappen die ze eerder had willen ontwikkelen. Ze wil leren zichzelf vaker op de eerste plaats te zetten, zonder anderen boven haar eigen welzijn te plaatsen. Haar mooiste momenten zijn vooralsnog het openen van haar eigen salon en haar trouwdag. Bij die twee gebeurtenissen voelde ze dat ze een belangrijke stap had gezet: een eigen plek om haar dromen na te jagen en een partner met wie ze het leven verder wil delen.

Aan jongeren geeft ze een duidelijke boodschap mee. Heb een doel voor ogen, of je nu ondernemer, arts, advocaat, leerkracht of ambtenaar wilt worden. Werk eraan, blijf geloven en laat je niet zomaar ontmoedigen wanneer het moeilijk wordt. En bovenal, zegt ze, vergeet God niet. Want Christal Joval is 22 jaar, maar heeft al geleerd dat het leven niet altijd verloopt zoals je het hebt uitgestippeld. Soms moet je iets loslaten waar je met heel je hart naar verlangt. Soms moet je afstand nemen om jezelf terug te vinden. En soms moet je een droom even parkeren, zonder haar definitief op te geven. Haar kinderwens leeft nog. Haar ondernemingen groeien verder. En haar verhaal is nog lang niet af. Want als er één ding is dat Christal wil dat mensen onthouden, dan is het dit: ze heeft niet opgegeven. Ze is blijven opstaan en heeft, stap voor stap, haar eigen weg gekozen.