Ingezondenstuk over straf, herstel en tweede kansen in de samenleving
Hoe vaak moet een mens gestraft worden?
Die vraag houdt mij al jaren bezig.
Wij leven in een rechtsstaat waarin duidelijk is vastgelegd dat wie een strafbaar feit pleegt, daarvoor verantwoordelijkheid moet nemen en de opgelegde straf moet ondergaan. Daarover bestaat geen discussie. Maar de vraag die daarna volgt, is minstens zo belangrijk: wat gebeurt er na die straf?
Heeft iemand die zijn straf volledig heeft uitgezeten geen recht meer op een nieuw begin? Geen recht meer op werk, een gezin, respect of een tweede kans?
Bestaat er ergens op deze wereld een mens die nooit een fout heeft gemaakt?
Dit is geen poging om misdrijven goed te praten. Integendeel. Iedereen moet verantwoordelijkheid dragen voor zijn daden. Maar een straf zou niet mogen uitgroeien tot een levenslange maatschappelijke veroordeling.
En toch gebeurt dat vaak wel.
Op sociale media worden mensen, soms jaren nadat zij hun straf hebben uitgezeten, opnieuw publiekelijk veroordeeld. Hun naam wordt gedeeld, hun verleden blijft hen achtervolgen en elke poging om opnieuw te beginnen wordt bemoeilijkt of zelfs onmogelijk gemaakt. Soms gebeurt dat op basis van feiten, soms met halve waarheden en soms zelfs met onjuiste informatie.
En dan vragen wij ons af waarom zoveel ex-gedetineerden terugvallen in oude patronen. Waarom dakloosheid en verslaving toenemen. Waarom criminaliteit blijft bestaan.
Hebben wij ons ooit afgevraagd hoeveel daarvan wordt veroorzaakt doordat iemand nergens meer welkom is? Omdat niemand hem nog een kans geeft?
In Suriname wordt vaak gesproken over resocialisatie. Maar gebeurt het ook in de praktijk?
Hoe kan iemand een eerlijk bestaan opbouwen als hij geen werk krijgt, geen woning kan vinden, wordt afgewezen door zijn omgeving en dagelijks opnieuw wordt veroordeeld op sociale media?
Ik schrijf dit niet vanuit theorie.
Ik schrijf dit vanuit mijn eigen leven.
Elf jaar geleden heb ik mijn straf uitgezeten. Maar mijn straf lijkt nooit echt te zijn geëindigd.
Ik verloor mijn gezin.
Mijn kinderen spreken niet meer met mij.
Mijn familie heeft afstand genomen.
Ik heb geen werk.
Geen inkomen.
Geen vaste woonplek.
En geloof me: ik heb het geprobeerd. Elf jaar lang heb ik geprobeerd mijn leven opnieuw op te bouwen.
Daarom schrijf ik dit verhaal vandaag.
Niet om medelijden te vragen.
Niet om mijn verleden uit te wissen.
Maar om bewustwording te creëren.
Niemand verdient het om voor de rest van zijn leven maatschappelijk te worden uitgesloten nadat hij zijn straf heeft uitgezeten.
Een samenleving wordt niet alleen beoordeeld op hoe zij straft, maar ook op hoe zij mensen de kans geeft om opnieuw op te staan.
Laten we beseffen dat het morgen ook iemand uit onze eigen familie kan zijn.
Een tweede kans is geen beloning.
Het is de mogelijkheid om opnieuw mens te mogen zijn.
— Ex-gedetineerde
