PORTRET – Frans Pinas: van de radio en grote podia naar het klaslokaal
Pinas rolde vervolgens steeds verder de entertainmentwereld in. Hij presenteerde programma’s, werkte als MC en werd gevraagd om internationale artiesten te begeleiden.
Screenshot_20260907_104358_ChatGPT
Pinas: één naam, meerdere verhalen
In Suriname is de kans groot dat je ooit een Pinas in je klas hebt gehad. Of misschien liep er op je werk een Pinas rond. De naam is voor veel Surinamers dan ook een bekende familienaam. Maar achter die naam schuilt een geschiedenis die veel verder teruggaat dan de schoolbanken, de werkvloer of de straat.
Waar komt de naam Pinas eigenlijk vandaan? Een belangrijk deel van die geschiedenis voert terug naar de voormalige plantage Onverwacht.
De 48 Pinas van Onverwacht
Bij de afschaffing van de slavernij in 1863 kregen op plantage Onverwacht in totaal 48 tot slaaf gemaakte personen de familienaam Pinas. In de emancipatieregisters zijn verschillende van deze personen terug te vinden. Zo staat Wilhelmina Pinas, voorheen Catharina, geregistreerd als 48 jaar oud, geboren omstreeks 1815 en als dochter van Martha Pinas.
Ook Samuel Pinas, voorheen Alexander, komt in de registers voor. Hij was in 1863 25 jaar oud en wordt vermeld als kleinzoon van Martha Pinas.
De Nederlandse Familienamenbank vermeldt dat de Surinaams-Nederlandse Pinas-familie teruggaat tot Martha Pinas rond 1800. Volgens deze bron namen 48 van haar kinderen en kleinkinderen bij de emancipatie in 1863 de naam Pinas aan.
Van Onverwacht naar Topibo
Het verhaal krijgt later een nieuwe wending bij Topibo. Historische gegevens over Topibo vermelden Petrus François Pinas, afkomstig uit de Pinas-familie van Onverwacht. Hij werd in 1838 in slavernij geboren op Onverwacht en kreeg bij de emancipatie de naam François Pinas.
In 1873 kocht hij een groot stuk grond van Topibo. Later werd Topibo verdeeld in verschillende delen. Petrus François Pinas werd eigenaar van Topibo III.
Daarmee is er een aantoonbare historische verbinding tussen de Pinas-familie van Onverwacht en Topibo. Maar juist Topibo roept een nieuwe vraag op.
Want binnen mondelinge familieverhalen over Marron-Pinas bestaat een verhaal dat de naam Pinas zou zijn gekozen door iemand die op Topibo werkte en de naam van de eigenaar kende.
Is dat verhaal historisch te onderbouwen? Of is de overeenkomst tussen de namen het resultaat van een andere ontwikkeling? Ook binnen Marrongemeenschappen komen mensen met de achternaam Pinas voor.Hoe is de naam daar terechtgekomen?
Dat zijn vragen die nog onderzocht moeten worden. De Snelle Pen gaat daarom op zoek naar het verhaal achter de naam Pinas.
We kijken naar de 48 mensen van Onverwacht, naar Martha Pinas, naar de latere Pinas-geschiedenis op Topibo en vervolgens naar de Pinas-families binnen de Marrongemeenschappen.
Daarbij worden historische bronnen, archiefstukken, genealogische gegevens en mondelinge familieverhalen naast elkaar gelegd.
We volgen het spoor van de naam.
Eén naam. Meerdere verhalen. De zoektocht begint.
De Snelle Pen — de pen die verder gaat dan de journalistieke.
Bronnen:
Nationaal Archief Nederland – Emancipatie 1863, database met geregistreerde personen van plantage Onverwacht.
CBG / Nederlandse Familienamenbank – documentatie over de familienaam Pinas en de Surinaamse Pinas-familie.
Nationaal Archief – informatie over de registratie van tot slaaf gemaakte personen en de emancipatie in 1863.
Pinas Roots Suriname – historische informatie over de Pinas-familie, Onverwacht en Topibo.