Het traditioneel gezag van de Okanisi-gemeenschap heeft tijdens een Liba Kuutu in Diitabiki, aan de Tapanahoni, ernstige zorgen geuit over de veiligheid, gezondheid en toekomst van de gemeenschap. De bijeenkomst stond onder meer in het teken van waterverontreiniging door giftige chemicaliën, de erkenning van collectieve grondenrechten en de achterstanden in de gezondheidszorg en het onderwijs in het binnenland.
Een belangrijk agendapunt was de dreiging van waterverontreiniging door cyanide en andere gevaarlijke chemicaliën, waaronder het middel dat lokaal bekendstaat als Jin Chan. De eerdere verontreiniging bij Godoholo heeft de bezorgdheid over de kwaliteit van het rivierwater, drinkwater en het aquatisch leven verder aangewakkerd.
Het traditioneel gezag eist dat het transport van deze stoffen naar het binnenland onmiddellijk wordt stopgezet. Ook moeten mijnbouwactiviteiten waarbij deze chemicaliën worden gebruikt, worden stilgelegd. Daarnaast wordt gevraagd om aanwezige voorraden onder toezicht van de bevoegde autoriteiten in beslag te nemen en veilig uit het gebied te verwijderen. De aangetaste gebieden moeten worden gerehabiliteerd en er moet onderzoek komen naar concessies waar deze stoffen worden ingezet.
Ook de manier waarop concessies in het traditioneel leefgebied worden verleend, baart de gemeenschap zorgen. Volgens het traditioneel gezag moet de instemming van de Gaanman, als hoogste traditionele gezagdrager, aantoonbaar en met zijn handtekening worden vastgelegd voordat concessies worden verleend. Een toezegging of handtekening van uitsluitend een Kabiten of Basiya is volgens de gemeenschap niet voldoende.
Dit standpunt wordt nadrukkelijk gekoppeld aan het beginsel van Free, Prior and Informed Consent (FPIC), waarbij gemeenschappen voorafgaand aan besluiten die hen raken, vrij en volledig geïnformeerd moeten worden geraadpleegd en hun instemming moeten kunnen geven.
De Liba Kuutu sprak eveneens ernstige bezorgdheid uit over het uitblijven van wettelijke erkenning van de collectieve grondenrechten van de Okanisi. Hoewel de gemeenschap al generaties in en van haar traditioneel leefgebied leeft, beschikt zij nog altijd niet over de noodzakelijke juridische bescherming en rechtszekerheid met betrekking tot haar grondgebied en natuurlijke hulpbronnen.
Hierdoor bestaat volgens het traditioneel gezag het risico dat concessies worden verleend en besluiten over grondstoffen en territorium worden genomen zonder voldoende betrokkenheid van de gemeenschap. De regering wordt daarom opgeroepen de wettelijke erkenning en bescherming van de collectieve rechten voortvarend aan te pakken.
Ook de tekortkomingen in de gezondheidszorg en het onderwijs in het binnenland kwamen uitgebreid aan de orde. Het gebrek aan artsen, verpleegkundig personeel en medicijnen wordt als onaanvaardbaar bestempeld. Hetzelfde geldt voor het tekort aan leermiddelen, gekwalificeerde leerkrachten en adequate onderwijzerswoningen.
Verder benadrukte het traditioneel gezag dat bij de grenskwestie tussen Suriname en Frans-Guyana rekening moet worden gehouden met de territoriale belangen, traditionele leefgebieden en gebruiksrechten van de Okanisi. De gemeenschap moet tijdig en daadwerkelijk worden betrokken bij besluiten die haar leefgebied kunnen raken.
De uitkomsten van de Liba Kuutu worden vastgelegd in een resolutie, die ter officiële behandeling zal worden aangeboden aan de president van de Republiek Suriname en de regering.
Met de resolutie vraagt het traditioneel gezag niet alleen aandacht voor de afzonderlijke problemen, maar ook om concrete maatregelen, rechtszekerheid en structurele erkenning van de positie en collectieve rechten van de Okanisi-gemeenschap.
De bescherming van water, land, gezondheid en cultuur, en daarmee de toekomst van komende generaties, wordt door het traditioneel gezag als een gezamenlijke verantwoordelijkheid beschouwd.
PR-afdeling Gaanman Bono Velantie Diitabiki, Tapanahoni
