• Actueel Sociaal Maatschappelijk
• 8 december 2025

Gepensioneerden onvoldoende voorbereid op pensioenfase, blijkt uit nieuw onderzoek

Een recent afstudeeronderzoek van Graciella Hubard-Schattevo, maatschappelijk werker en afgestudeerd aan de Academie voor Hoger Kunst- en Cultuuronderwijs (AHKCO), toont aan dat veel gepensioneerden die zijn aangesloten bij het Pensioenfonds Suriname (PFS) de overgang van werk naar pensioen als zwaarder ervaren dan vaak wordt gedacht.

Uit het onderzoek “Goud in de zilveren jaren: Mentale veerkracht en welzijn van gepensioneerden in Suriname” komt naar voren dat de meeste respondenten hun pensioenperiode ingingen zonder voldoende voorbereiding, zowel praktisch als mentaal. Waar de pensioenfase idealiter rust, stabiliteit en waardigheid met zich meebrengt, ervaren veel ouderen juist onzekerheid en verlies van houvast.

Psychologische en sociale schok

De onderzoeksgroep bestond uit personen die de afgelopen jaren met pensioen gingen via het PFS. Voor velen blijkt pensionering niet alleen een financiële overgang, maar ook een psychologische en sociale schok. Jarenlang bood werk structuur, ritme en een gevoel van betekenis. Bij pensionering valt dit plots weg.

Respondenten gaven aan dat vooral het verliezen van hun dagelijkse rol en identiteit zwaar weegt. De overgang gaat gepaard met gevoelens van leegte, doelloosheid en in sommige gevallen verdriet.

Economische druk verergert de situatie

Volgens het onderzoek worden deze uitdagingen versterkt door de huidige economische omstandigheden. Door inflatie, stijgende prijzen en afnemende koopkracht ervaren gepensioneerden dagelijkse financiële stress. Onzekerheden rond gezondheidskosten, voeding en het behoud van een waardige levensstandaard hebben directe impact op hun mentale welzijn.

Hubard-Schattevo geeft aan dat veel gesprekken tijdens het onderzoek eindigden in tranen. De openheid van de gepensioneerden maakte volgens haar duidelijk hoe groot de emotionele last is die velen met zich meedragen.

Belang van sociaal netwerk

Toch schetst het onderzoek ook een bron van hoop. Veel respondenten vinden steun in hun directe omgeving: familie, buren, kerkgemeenschappen en vrienden fungeren als belangrijke vangnetten. Deze sociale verbondenheid draagt bij aan veerkracht en helpt ouderen hun dagen zinvol in te vullen.

Gebrek aan voorbereiding is een systeemprobleem

Uit de enquêtes en interviews blijkt dat veel PFS-gepensioneerden: geen duidelijke pensioenvoorlichting kregen, geen helder beeld hadden van hun toekomstige uitkering, geen psychosociale begeleiding ontvingen, onvoorbereid waren op inflatie en kostenstijgingen, geen strategie hadden ontwikkeld om het verlies van hun arbeidsrol op te vangen.

Volgens Hubard-Schattevo ligt de oorzaak niet bij de individuen zelf, maar bij een gebrek aan structurele ondersteuning en beleid. Zij pleit voor meer voorlichting, begeleiding en beleidsmatige aandacht voor de psychosociale kant van pensionering.

Ook gepensioneerden zelf hebben invloed

Hoewel de onderzoeker pleit voor betere systemen, benadrukt zij ook het belang van eigen regie. Het ontwikkelen of herontdekken van talenten, het oppakken van hobby’s die eventueel inkomsten kunnen genereren, deelname aan clubs of verenigingen en het actief zoeken naar sociale verbinding kunnen volgens haar bijdragen aan een soepelere overgang.

Oproep aan beleidsmakers

Hubard-Schattevo doet een oproep aan organisaties en beleidsmakers om de urgentie van dit probleem te erkennen.

“Onze ouderen hebben hun hele leven bijgedragen aan Suriname. Het minste wat ons land kan doen, is hen een waardige, voorspelbare en beschermde oude dag bieden. Nu moeten wij hén dragen,” stelt zij.

De onderzoeker zegt zich in haar eigen werkveld te zullen inzetten voor bewustwording en het stimuleren van beleid rondom pensioenvoorbereiding.