Langs de hoek van de Havenlaan tot het politiebureau klonk, zaterdagmiddag, de diepe roep van de samboera. De handen van Peter Chobin bespelen het instrument met vastberadenheid, de klanken stijgen op en vermengen zich verder. Het is geen gewoon geluid; het is een oproep, een geestelijke trompet die de piai’s en jakoewa’s – beschermengelen – bijeenroept. Chobin’s stem klinkt krachtig en helder als hij uitlegt aan De Snelle Pen waarom hij hier staat: “Dit is geen plek voor ons. Strafinrichtingen zijn gebracht door de kolonisator. Wij kennen kapiteins en gezag,” zegt hij met een mengeling van trots en pijn.
Dit is geen rechtvaardigheid. Concessies worden uitgegeven, maar onze rechten worden genegeerdAudrey Christiaan
Een groepje Inheemsen heeft besloten om tegenover het politiebureau waar Guilliano Zaalman is ingesloten bijeen te komen met zang en dans. Voor 25 november is gekozen omdat de Staat Suriname in 2015 op die dag is veroordeeld door het Internationaal-Hof voor de Rechten van de Mens. De Saat is verantwoordelijk verklaard voor schending van de rechten op erkenning van juridische rechtspersoonlijkheid, van collectief bezit, van politieke rechten, van culturele identiteit, en van de plicht tot vaststelling van nationale wettelijke voorzieningen. Zaalman is weggestopt na de escalatie in 2023 in, het Inheemsdorp, Pikin Saron. Rondom Chobin heeft zich een groep verzameld, overwegend vrouwen, allen in hun kleurrijke jangesare. De schouderdoeken wiegen zachtjes mee met de wind. Ze dragen hun saja, oleremarie en marakka’s – voorwerpen die niet zomaar sieraden of instrumenten zijn, maar symbolen van kracht en spirituele verbinding. De vrouwen bewegen synchroon, hun stemmen gevuld met de klanken van eeuwenoude rituelen.
Gina Zaalman krijgt een omhelzing van Peter Chobin
Binnen in de cel hoort Guilliano de roep van de samboera. Het geluid breekt door de muren heen en hij schreeuwt uit emoties. Buiten herkent Gina Zaalman, zijn zus, diezelfde stem. Ze probeert haar tranen te bedwingen, maar geeft haar gevoelens de vrijeloop.
“Het doet veel, omdat mijn broer ging om Inheemsen bewust te maken. De titel dat hij kreeg, dat hij terrorist en crimineel is… Iets dat hij niet heeft gedaan moet hij hier zitten. Hij is beroofd van zijn vrijheid. Hebben wij geen rechten? Zijn wij geen mensen? We houden niet van vechten. We zijn vredelievend,” zegt ze terwijl haar stem breekt. Ze kijkt naar de groep, naar de marakka’s die ruisen in het ritme van de gebeden. Dan herinnert ze zich de stem van haar broer vanuit het cellenhuis: “Ik hoorde het geluid dat we schreeuwen wanneer we bidden, terwijl ze het geluid nabootst. Weet je wat dat betekent? Dat wil zeggen: hij heeft het gehoord en hij is sterk ondanks tegenslagen.”
Gina trilt van verdriet, maar ook van hoop. Sharmaine Artist stapt naar voren en leest een petitie. Haar woorden snijden door de stilte. “De rechten van de Inheemsen worden niet erkend. Jarenlange onderdrukking, bezetting van grond door handelaren en ondernemers. De bossen worden kaalgekapt. Water wordt vergiftigd. Discriminatie in de grondwet. En de niet-uitvoering van het Kali’na en Lokono-vonnis. Dit alles heeft geleid tot ongelijkheid, en de escalatie in 2023 te Pikin Saron had voorkomen kunnen worden,” verklaart Artist met een stem van verontwaardiging.
Christiaan vult aan:
“Na de rellen te Pikin Saron zijn vijf Inheemsen ingesloten, waaronder Guilliano. Dit is geen rechtvaardigheid. Concessies worden uitgegeven, maar onze rechten worden genegeerd.” Het geluid van de samboera blijft klinken, onverminderd krachtig, een echo van strijd en hoop. Het is meer dan een oproep. Het is een herinnering aan een volk dat weigert te zwijgen. De organisaties die vertegenwoordigd waren zijn: Inheems Kollectief Suriname, Organisatie van Inheemse Voken in Suriname, Stichting Khose en het Platform voor Eenheid en Solidariteit voor Alliantie en Vooruitgang.
